وریستور
وریستور یکی از قطعات الکترونیکی است که در برد های الکترونیکی با ورودی 220 ولت کاربرد بسیار دارند. وریستور به شکل یک محافظ در مقابل افزایش ناگهانی ولتاژ در مدار عمل میکند. . به این معنی که اگر ولتاژ از حدی بالاتر رود قطعه وریستور، این اضافه ولتاژ را دفع می کند. وریستور در واقع نوعی مقاومت وابسته به ولتاژ است. یعنی با کم و زیاد شدن ولتاژ مقاومت وریستور تغییر می کند. شکل ظاهری وریستور شیبه خازن سرامیکی می باشد. و از نظر مکانی در ابتدای مدار بعد از فیوز قرار می گیرد. این قطعه با مقاومت بالا شکل عایق دارد و به صورت موازی روی پایه فاز و نول قرار می گیرد. هنگامی که ولتاژ بیش از حد مجاز شود این قطعه رسانا می شود، درنتیجه جریان الکتریکی وارد وریستور می شود و وریستور مانند یک المنت جریان را مصرف کرده و تبدیل به گرما می کند و این باعث می شود وریستور اتش بگیرد. به همین دلیل است که برد هایی که نیاز به تعمیر دارند معمولا وریستور آنها ترکیده یا سوخته است.
کاربرد وریستور
وریستور در واقع قطعه ای است برای محافظت از برد الکترونیکی تا وقتی شوک الکتریکی وارد مدار می شود شوک را حذف کند.
این شوک ها شکل های مختلفی دارند مانند رعد و برق- الکتریکه ساکن – نوسانات برق و… که وریستور از ورود ولتاژهای ناگهانی در مدار پیشگیری می کند. این قطعه مانند یک فیوزاگر جریان بیش از حد مجاز وارد مدار شود، این ولتاژرا قطع می کند
وریستور ها از لحاظ ظاهری در انواع دیسک(صفحه ای)، بلوکی، شعایی، خطی یا محوری وجود دارند.
انواع وریستور
- وریستور MOV یا اکسید فلز یا متال اکسید
این وریستور معروف ترین نوع وریستور است، که از یک صفحه از جنس اکسید فلز و دانه های ریز سرامیکی ساخته شده است. اکسید فلز میتواند اکسید کبالت، منگنز، روی و…باشد.
- وریستور گازی(GDT):
این وریستورها شامل یک لوله شیشه ای کوچک و دو الکترود در دو طرف آن هستند. در بین این دو الکترود مخلوطی از گازهای مختلف وجود دارد که وقتی ولتاژ در دو سر آن افزایش می یابد و ولتاژ به ولتاژ کلمپ می رسد، گاز درون محفظه یونیزه شده و باعث می شود جریان از آن عبور کند. این مدل از وریستورها به علت دمای پایین تر میتوانند انرژی بیشتری نسبت به وریستورهای متال اکسید دفع کنند و ولتاژ کلمپ آنها نیز نسبتا بالاتر است. این نوع وریستور برای محافظت در مقابل رعد و برق مناسبند.
- وریستورهای مولتی لایر MLV
وریستور های چند لایه مانند وریستور های MOV هستند تنها تفاوت آنها این است که چون در آنها از چند لایه استفاده شده است قدرت بهتری دارند.این قطعات از تخلیه الکترواستاتیکی محافظت می کنند و مناسب مدارهایی با محدوده ولتاژ ۰تا۱۲۰ ولت هستند. حداکثر جریان عبوری از آنها بصورت لحظه ای بین ۲۰ تا ۵۰۰ آمپر است و درجه بندی انرژی آنها نیز بین ۰٫۰۵ تا ۲٫۵ ژول می باشد.
- وریستور دیودی TVS
در مورد وریستور های TVS باید گفت که این قطعات نوعی دیود زنر با توان بالا و قابیلت دفع انرژی بالاترهستند. این نوع وریستور ها می توانند بجای وریستورهای متال اکسیداستفاده شوند. دیود TVS که به آنها Transil نیز گفته می شود سریع ترین واکنش به voltage spike یا پرش ولتاژ در مدار الکترونیکی را دارند.. انرژی قابل دفع این وریستورها و ولتاژ کلمپ(فعال شدن) آنها در مقایسه با وریستورهای متال اکسید کمتر است اما اگر جریان عبوری از محدوده کارکرد آنها بالاتر نرود، طول عمر بالاتری خواهند داشت گرچه قیمت بالاتری نیز دارند.
