جهت جلوگیری از آسیب‌های ناشی از بالا رفتن جریان و دما در مدار، رله یا بی‌متال استفاده می‌شود. از رله در برای جلوگیری از اضافه بار در موتور های الکتریکی نیز استفاده می‌شود. در واقع بی‌متال یک ازدو فلز تشکیل شده که این دو فلز ناهمجنس هستند و همچنین ضریب انبساط آنها متفاوت است.
تفاوت ضریب انبساط طولی این دو فلز مهم است. به این دلیل که عملکرد بی‌متال بر اساس همین اختلاف ضریب طولی این دو فلز است. نحوه کار به این صورت است که بر اثر عبور جریان از بی‌متال این دو فلز گرم می‌شوند و طول آنها افزایش می‌یابد. سپس هر دو فلز باهم به سمت فلزی که ضریب انبساط طولی کمتری دارد خمیده می‌شوند. این انتهای کار نیست، فرایندی که اتفاق افتاد باعث می‌شود راه عبور جریان کنتاکت‌ها باز و مدار نیز قطع بشود.
روش های تست بی‌متال
سه روش برای تست بی‌متال وجود دارد که در زیر آورده شده است:
روش سرد یا Cold: نحوه کار در این روش به صورت است که دو برابر جریان نامی که در حالت عادی بی‌متال دارد، به آن جریان تزریق می‌شود و در مرحله بعد زمان عملکرد بی‌متال را تست می‌کنند.
روش گرم یا Hot: در این روش شش برابر جریان نامی بی‌متال یا سه برابر جریان تست سرد، به بی‌متال جریان تزریق می‌شود و بعد زمان عملکرد را می‌سنجند. این روش بعد از تست سرد انجام می‌شود و علت نام گذاری این روش همین است.
حالت دو فاز: فرایند کار به این صورت است که یکی از فلزها را انتخاب کرده و مدار بالایی آن را قطع می‌کنیم. دقت کنید که فرقی ندارد که کدام فلز را انتخاب می‌کنید. سپس این مدار را با دو آهن و مس می بندیم و در نهایت زمان عملکرد بی‌متال را تست می‌کنیم. برای بستن مدار می‌توانید از فلزهای دیگری هم استفاده کنید.
کاربرد بی‌متال در تابلو برق
استفاده از بی‌متال در تابلوهای برق بسیار مهم است. دلیل استفاده از بی‌متال در تابلوهای برق این است که از خطاهای ناخواسته‌ای که ممکن است بیفتد، از تابلو برق محافظت کند. همچنین برای محافظت از موتورهای الکتریکی می‌توان از رله‌های مغناطیسی و حرارتی استفاده کرد.
بخش عمده کاربرد بی‌متال در تابلو برق و موتورهای الکتریکی است اما بی‌متال کاربردهای دیگری هم دارد که در زیر لیست شده اند:
- تنظیم درجه حرارت آب گرم جهت آب درمانی
- تنظیم و کنترل درجه حرارت کلیه لوازم الکتریکی که گرما تولید می‌کنند
- محافظت در بیمارستان‌ها و دوش‌های خانگی به منظور جلوگیری از سوختگی
- حفاظت از انواع مدارهای خانگی، اداری و برق کارخانه‌ها
- قطع و وصل کردن فن خودروها
- محافظت از مدارهای الکتریکی هواپیما
- جلوگیری از آسیب رسیدن به لامپ‌های فلورسنت به دلیل گرم شدن بیش از حد
تنظیم
